شستشوی فرش دستباف فقط برای تمیز کردن آلودگیهای ظاهری نیست؛ اگر روش شستشو با جنس الیاف، نوع رنگ، سن و وضعیت بافت فرش هماهنگ نباشد، ممکن است رنگها در هم ادغام شوند، الیاف آسیب ببینند یا فرش بعد از خشک شدن تغییر شکل پیدا کند. به همین دلیل فرش دستباف باید قبل از شستشو بررسی شود و نمیتوان همان روشی را که برای فرش ماشینی استفاده میشود، برای آن به کار برد.
در قالیشویی ادیب، فرش دستباف قبل از شستشو از نظر جنس، ثبات رنگ، وضعیت ریشه و شیرازه، پوسیدگی، نوع آلودگی و لکهها بررسی میشود و سپس روش شستشو و مواد مورد استفاده متناسب با شرایط فرش انتخاب میشود.
شستشوی فرش دستباف؛ نکات مهمی که باید بدانید
۱. جنس فرش را قبل از انتخاب روش شستشو مشخص کنید
اولین نکته این است که بدانیم فرش از چه الیافی ساخته شده است. فرشهای دستباف ممکن است از پشم، ابریشم، پنبه یا ترکیبی از این الیاف بافته شده باشند و هرکدام رفتار متفاوتی در برابر آب و مواد شوینده دارند.
فرش پشمی معمولاً مقاومت بیشتری دارد، اما باز هم باید شوینده و روش شستشو متناسب با نوع پشم و رنگ آن انتخاب شود. فرش ابریشمی ظریفتر است و استفاده از روشهای خشن، شویندههای قوی یا فشار زیاد میتواند به الیاف و ظاهر آن آسیب بزند. فرشهای قدیمی و نفیس نیز علاوه بر جنس الیاف، از نظر پوسیدگی، ضعف تار و پود و آسیبهای قبلی باید بررسی شوند.
۲. از شوینده مناسب فرش دستباف استفاده کنید
در فرشهای حساس، انتخاب شوینده فقط بر اساس میزان کثیفی انجام نمیشود؛ جنس الیاف و نوع رنگ فرش اهمیت بیشتری دارد. به همین دلیل استفاده از شویندههای خانگی بدون شناخت فرش میتواند ریسک تغییر رنگ یا آسیب به بافت را افزایش دهد.
بهطور کلی شویندهای که برای فرش دستباف انتخاب میشود باید:
- ملایم و متناسب با الیاف طبیعی باشد.
- خاصیت قلیایی بسیار شدید نداشته باشد.
- باعث آسیب به رنگهای فرش نشود.
- بهخوبی با آبکشی خارج شود و روی الیاف باقی نماند.
- برای جنس فرش قابل استفاده باشد.
۳. قبل از شستشو حتماً ثبات رنگ را بررسی کنید
یکی از خطرهای مهم در شستشوی فرش دستباف، رنگدهی است. اگر رنگ یک قسمت فرش در آب آزاد شود، ممکن است به قسمتهای روشنتر منتقل شده و ظاهر فرش را تغییر دهد. این موضوع بهخصوص در فرشهایی که از رنگهای حساس استفاده شده یا در گذشته به شکل نامناسب شسته شدهاند اهمیت دارد. اگر احتمال رنگدهی وجود داشته باشد، روش شستشو، میزان تماس با آب و نحوه خشککردن باید با دقت بیشتری انتخاب شود.
۴. خاکگیری را قبل از خیس کردن فرش انجام دهید
فرش دستباف فقط با شستشوی خیس تمیز نمیشود. گردوغبار و ذرات خشک میتوانند در عمق فرش و بین الیاف جمع شوند و بهتر است قبل از خیس شدن تا حد امکان از فرش خارج شوند. در فرشهای قدیمی، خاکگیری اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا ذرات سایندهای که مدت زیادی بین الیاف باقی ماندهاند میتوانند به مرور باعث فرسایش الیاف شوند.
خاکگیری مناسب باعث میشود:
گردوغبار محبوس در فرش خارج شود.
آلودگی خشک هنگام شستشو به گل تبدیل نشود.
فرآیند شستشو مؤثرتر انجام شود.
فشار کمتری برای تمیز شدن فرش نیاز باشد.
۵. دمای آب باید با نوع فرش هماهنگ باشد
استفاده از آب خیلی گرم برای تمام فرشهای دستباف کار درستی نیست. دمای نامناسب آب میتواند روی برخی رنگها و الیاف اثر بگذارد و در بعضی شرایط احتمال تغییر شکل یا آسیب به ساختار فرش را افزایش دهد. برای همین نمیتوان یک دمای ثابت را برای تمام فرشهای دستباف تجویز کرد. نوع الیاف، رنگها، سن فرش و وضعیت بافت در انتخاب شرایط شستشو مؤثر هستند.
۶. برای هر لکه از یک روش استفاده نکنید
لکه چای، قهوه، چربی، جوهر، خون، مواد غذایی و لکههای قدیمی رفتار یکسانی ندارند. بنابراین استفاده از یک ماده برای همه لکهها میتواند باعث آسیب بیشتر شود. استفاده خودسرانه از وایتکس، سفیدکنندهها، حلالهای قوی یا ترکیب چند ماده شوینده نیز میتواند باعث تغییر رنگ یا آسیب به الیاف شود. برای لکههای حساس یا قدیمی، بهتر است ابتدا نوع فرش و لکه بررسی شود.
در لکهبری فرش دستباف باید حداقل این موارد در نظر گرفته شود: نوع لکه + مدت زمان ایجاد لکه + جنس الیاف + رنگ فرش + میزان نفوذ لکه
۷. ریشه، شیرازه و پوسیدگی فرش را قبل از شستشو بررسی کنید
گاهی مشکل اصلی فرش در سطح آن دیده نمیشود. ممکن است ریشهها ضعیف شده باشند، شیرازه آسیب دیده باشد یا قسمتهایی از تار و پود دچار پوسیدگی شده باشند.
خیس شدن فرش و عملیات شستشو میتواند این ضعفها را آشکارتر کند. بنابراین قبل از شستشو باید وضعیت قسمتهای حساس بررسی شود. اگر فرش نیاز به رفو یا ترمیم داشته باشد، بهتر است این موضوع قبل از شستشو مشخص شود تا عملیات شستشو به قسمت آسیبدیده فشار بیشتری وارد نکند.
۸. آبگیری و خشککردن فرش را دستکم نگیرید
حتی اگر شستشوی فرش کاملاً اصولی انجام شده باشد، خشککردن نامناسب میتواند نتیجه کار را خراب کند.
فرش دستباف باید پس از آبگیری به شکلی خشک شود که:
رطوبت داخل بافت باقی نماند.
فرش دچار تغییر شکل نشود.
رنگها در اثر رطوبت طولانیمدت تحت تأثیر قرار نگیرند.
بوی نامطبوع ایجاد نشود.
الیاف در معرض حرارت شدید قرار نگیرند.
تفاوت شستشوی فرش پشمی و ابریشمی
فرش پشمی و ابریشمی را نمیتوان دقیقاً با یک روش شست. پشم در برابر شرایط مختلف معمولاً مقاومت بیشتری دارد، اما استفاده از شوینده نامناسب یا شرایط شستشوی شدید همچنان میتواند به آن آسیب بزند.
در مقابل، ابریشم الیاف ظریفتری دارد و باید از فشار مکانیکی، مواد شوینده نامناسب و شرایط شستشوی خشن دور باشد. به همین دلیل فرش ابریشمی بهتر است قبل از شستشو بهطور دقیق کارشناسی شود. در مورد فرشهای قدیمی نیز علاوه بر جنس الیاف، سن، میزان پوسیدگی، وضعیت رنگ و استحکام بافت باید در تصمیمگیری دخالت داده شود.
آیا شستشوی فرش دستباف در خانه کار درستی است؟
اگر فرش کوچک و سالم باشد و فرد شناخت کافی از جنس و رنگ آن داشته باشد، برخی مراقبتهای سطحی را میتوان در خانه انجام داد؛ اما شستشوی کامل فرش دستباف موضوع متفاوتی است.
فرش پس از خیس شدن وزن زیادی پیدا میکند و مراحل خاکگیری، شستشو، آبگیری و خشککردن آن نیاز به شرایط مناسبی دارد. این مسئله در مورد فرشهای بزرگ، قدیمی، ابریشمی یا دارای ارزش بالا اهمیت بیشتری پیدا میکند. به همین دلیل، برای چنین فرشهایی بهتر است قبل از شستشو وضعیت فرش توسط متخصص بررسی شود.
شستشوی فرش دستباف در قالیشویی ادیب
در شستشوی فرش دستباف، مهمتر از اینکه صرفاً فرش با چه دستگاهی شسته شود، این است که روش شستشو با شرایط خود فرش هماهنگ باشد. در قالیشویی ادیب، فرش دستباف پیش از شستشو بررسی میشود تا مواردی مانند جنس الیاف، وضعیت رنگ، میزان آلودگی، لکهها، ریشهها، شیرازه و آسیبهای احتمالی مشخص شود. سپس با توجه به شرایط فرش، فرآیند شستشو و مواد مورد استفاده انتخاب میشود.
این موضوع برای فرشهای دستباف پشمی، ابریشمی، قدیمی، نفیس یا دارای لکههای خاص اهمیت بیشتری دارد. در صورت نیاز نیز خدمات تخصصی مانند لکهبری یا رفو و ترمیم میتواند در کنار شستشو انجام شود.
استفاده از تجهیزات کارخانهای و فرآیند کنترلشده شستشو و خشککردن نیز کمک میکند عملیات با شرایط مناسبتری انجام شود. امکان دریافت و تحویل فرش و رزرو خدمات نیز باعث میشود نیازی به جابهجایی فرش سنگین توسط مشتری نباشد.
جمعبندی
شستشوی فرش دستباف زمانی نتیجه خوبی دارد که جنس فرش، رنگ، نوع الیاف، میزان آلودگی و وضعیت بافت آن در انتخاب روش شستشو در نظر گرفته شود. انتخاب شوینده مناسب، کنترل دمای آب، خاکگیری، بررسی رنگدهی، لکهبری اصولی و خشککردن صحیح، مهمترین بخشهای این فرآیند هستند.
اگر فرش شما پشمی، ابریشمی، قدیمی یا ارزشمند است، بهتر است قبل از شستشو درباره روش مناسب آن تصمیمگیری شود. در قالیشویی ادیب، فرش دستباف ابتدا بررسی و سپس متناسب با شرایط آن برای شستشو، لکهبری، آبگیری و خشککردن آماده میشود.
سوالات متداول
شویندهای ملایم و متناسب با الیاف فرش که به رنگها و ساختار الیاف آسیب نزند. انتخاب شوینده باید بر اساس جنس فرش و شرایط آن انجام شود، نه صرفاً میزان کثیفی.
استفاده خودسرانه از پودر لباسشویی توصیه نمیشود؛ زیرا ترکیبات و میزان قلیایی بودن برخی شویندهها میتواند برای الیاف طبیعی و رنگهای فرش مناسب نباشد.
دمای آب باید متناسب با جنس و شرایط فرش انتخاب شود و استفاده از آب بسیار گرم بدون شناخت فرش میتواند مشکلساز باشد.
قبل از شستشو باید ثبات رنگ بررسی شود و در صورت حساس بودن رنگها، روش شستشو و خشککردن متناسب با آن انتخاب شود.
به دلیل ظرافت بالای ابریشم، شستشوی کامل آن در خانه میتواند ریسک آسیب به الیاف و رنگ را افزایش دهد و بهتر است ابتدا کارشناسی شود.
بله. خارج کردن گردوغبار و ذرات خشک قبل از شستشو باعث میشود فرآیند شستشو مؤثرتر انجام شود و آلودگیهای خشک هنگام خیس شدن در بافت باقی نمانند.


