رفع سوختگی فرش: از تشخیص نوع سوختگی تا روش خانگی و رفوگری
یک جرقه زغال قلیان، سیگاری که از دست افتاده یا اتویی که چند ثانیه بیشتر روی فرش ماند، کافی است تا یک لکه سیاه یا زرد وسط فرش بماند. خبر خوب این است که بیشتر سوختگیها قابل رفع هستند؛ سوختگی سطحی را میشود در خانه کم رنگ یا کاملاً پاک کرد و سوختگی عمیق را فقط رفوگری برمیگرداند. اما اگر نوع سوختگی را اشتباه تشخیص بدهید، روش خانگی میتواند آسیب را بیشتر کند؛ پس اول سراغ تشخیص میرویم.
اول تشخیص بدهید: سوختگی فرش سطحی است یا عمیق؟
قبل از هر کاری، محل سوختگی را لمس کنید، فرش را برگردانید و پشتش را نگاه کنید. سوختگی فرش معمولاً در یکی از این چهار سطح قرار میگیرد:
- سطح ۱ – تغییر رنگ: پرزها زرد یا قهوهای شدهاند ولی نرم هستند. معمولاً کار اتو یا حرارت بخاری است و در خانه رفع میشود.
- سطح ۲ – سوختن سر پرز: نوک پرزها سیاه، سفت یا ذوب شده است اما پایه پرز سالم است. با کوتاه کردن پرز در خانه قابل رفع است.
- سطح ۳ – سوختن پرز تا گره: جای سوختگی گود شده و پرز با کشیدن آرام کنده میشود. اینجا دیگر کار رفوگر است.
- سطح ۴ – سوراخ شدن: سوختگی از پشت فرش هم دیده میشود و تار و پود آسیب دیده است. فقط با بافت مجدد ترمیم میشود.
جنس فرش، روش رفع سوختگی را عوض میکند
الیاف فرش ماشینی (اکریلیک، پلیاستر و پلیپروپیلن) در برابر حرارت ذوب میشوند و یک لکه سفت و براق میسازند. این سوختگی با قیچی و سمباده نرم خوب جواب میدهد. پشم فرش دستباف ذوب نمیشود، بلکه ذغالی میشود، بو میگیرد و راحتتر میریزد؛ رنگهای آن هم به مواد رنگبر حساساند، پس سمباده زدن و آب اکسیژنه روی آن ریسک دارد. فرش ابریشمی و تابلوفرش را هم اصلاً با روش خانگی دستکاری نکنید. موکت از همه راحتتر است، چون میشود از قسمتهای پنهان آن (زیر کمد یا مبل) پرز برداشت.
انواع سوختگی فرش و روش رفع آن ها
سوختگی فرش با سیگار
با قیچی کوچک فقط سر سیاهشده پرزها را کوتاه کنید، خردهها را جارو کنید و اگر فرش ماشینی است، محل را آرام با سمباده نرم بسایید. اگر بعد از کوتاه کردن، جای خالی پرز معلوم بود، روی فرش دستباف باید پرزکاشی شود.
سوختگی با زغال قلیان
زغال قلیان به خاطر حرارت بالا و ماندگاریاش، عمیقترین سوختگی رایج روی فرشهای ایرانی است و معمولاً تا گره یا حتی پود میرسد. اگر فقط سطح پرز سیاه شده، همان روش سیگار را انجام دهید و بعد محل را با کف شامپو فرش بشویید. ولی اگر جای سوختگی گود شده یا از پشت فرش پیداست، روش خانگی را رها کنید و مستقیم سراغ رفوگری بروید.
سوختگی فرش با اتو
اتو اغلب سوختگی سطحی و زردرنگ میسازد. محل را با دستمال خیس و آب سرد خنک کنید و بعد با برس نرم در جهت خواب پرز برس بکشید؛ در فرش پشمی، زردی سطحی گاهی با همین کار کمرنگ میشود. اگر پرز فرش ماشینی ذوب و براق شده، باید سر پرزها را کوتاه کنید، چون الیاف ذوبشده به حالت قبل برنمیگردند.
سوختگی با قابلمه و بخاری
قابلمه داغ یک جای دایرهای میگذارد که بسته به حرارت، میتواند سطح ۱ تا ۳ باشد. بخاری و شومینه معمولاً سوختگی ناگهانی ایجاد نمیکنند، بلکه در یک ناحیه بزرگ پرز را کمرنگ و شکننده میکنند. این آسیب با روش خانگی برطرف نمیشود و اگر پرزها شروع به ریختن کردهاند، باید کارشناس رفوگری محل را ببیند.
سوختگی و لکه شمع
اول موم را با یک تکه یخ سفت کنید و با پشت قاشق بتراشید. باقیمانده موم را با گذاشتن دستمال کاغذی روی لکه و اتوی کمحرارت جذب کنید. بعد از برداشتن موم، تازه معلوم میشود زیر آن سوختگی هست یا نه؛ اگر بود، طبق سطح آن عمل کنید.
| عامل سوختگی | آسیب معمول | راهحل |
| سیگار | سطح ۲، گاهی ۳ | کوتاه کردن پرز؛ پرزکاشی در صورت گودی |
| زغال قلیان | سطح ۳ و ۴ | تقریباً همیشه رفوگری |
| اتو | سطح ۱ و ۲ | آب سرد و برس؛ کوتاه کردن پرز ذوبشده |
| قابلمه داغ | سطح ۱ تا ۳ | بسته به عمق: خانگی یا رفو |
| بخاری و شومینه | کمرنگی و شکنندگی گسترده | کارشناسی رفوگری |
| شمع | لکه موم، گاهی سطح ۱ | یخ، قاشق و اتو روی دستمال |
روش خانگی رفع سوختگی سطحی، مرحله به مرحله
- با قیچی کوچک و تیز، فقط سر سوخته پرزها را کوتاه کنید، نه کل پرز را.
- خردههای سوخته را با جاروی دستی یا جاروبرقی جمع کنید.
- فقط در فرش ماشینی و موکت: محل را با سمباده خیلی نرم یا سنگپا آرام بسایید.
- با کف شامپو فرش محل را تمیز کنید و صبر کنید کاملاً خشک شود.
- اگر سایه کمرنگی ماند و فرش ماشینی روشن است، محلول یک قسمت آب اکسیژنه و ده قسمت آب را اول روی گوشهای پنهان امتحان کنید و بعد با پارچه روی لکه بزنید.
اشتباهاتی که سوختگی را بدتر میکنند
-
استفاده از صابون و شوینده قوی که دور سوختگی هاله و لکه جدید میسازد.
-
زدن آب اکسیژنه یا رنگبر روی فرش دستباف که رنگ طبیعی آن را میبرد.
-
چسب زدن به پشت فرش دستباف؛ رفوگر بعداً باید چسب را جدا کند و کار سختتر و گرانتر میشود.
-
کوتاه کردن بیش از حد پرز که محل را گود و ترمیم را سختتر میکند.
چه زمانی فرش سوخته را به رفوگر بسپارید؟
| سطح سوختگی | فرش ماشینی / موکت | فرش دستباف پشمی | ابریشم و تابلوفرش |
| سطح ۱ – تغییر رنگ | خانگی | خانگی با احتیاط | رفوگری |
| سطح ۲ – سوختن سر پرز | خانگی | خانگی با احتیاط | رفوگری |
| سطح ۳ – سوختن تا گره | پیوند یا رفو | رفوگری | رفوگری |
| سطح ۴ – سوراخ شدن | پیوند یا رفو | رفوگری | رفوگری |
رفوگری فرش سوخته چطور انجام میشود؟
رفوگری فقط پوشاندن لکه نیست؛ رفوگر بخش سوخته را برمیدارد و آن را با همان ساختار فرش دوباره میسازد. مراحل کار معمولاً اینطور است:
- کارشناسی و برداشتن ناحیه سوخته تا جایی که به بافت سالم برسد.
- پرزکاشی و گرهزنی مجدد در فرش دستباف، با همان نوع گره و رجشمار فرش.
- بافت دوباره تار و پود برای سوختگیهایی که فرش را سوراخ کردهاند.
- پیوند تکه همسان در فرش ماشینی، طوری که جهت پرز و نقش با بقیه فرش یکی شود.
- انتخاب نخ همرنگ و بازسازی نقشه، و در پایان شستشو تا محل رفو کاملاً با فرش یکدست شود.
رفع سوختگی فرش در قالیشویی ادیب
قالیشویی ادیب از سال ۱۳۴۰ کار شستشو و ترمیم فرش را انجام میدهد و رفوگری فرش دستباف و ماشینی را در کارخانه خودش و توسط رفوگر متخصص انجام میدهد. فرش سوخته شما بعد از ثبت سفارش آنلاین یا تلفنی جمعآوری میشود، کارشناس نوع و عمق سوختگی را بررسی میکند و هزینه را قبل از شروع کار اعلام میکند. بعد از رفو، فرش شسته میشود تا محل ترمیم یکدست شود و همراه ضمانتنامه کتبی به شما تحویل داده میشود. ادیب در تهر ان، کرج، لواسانات، تبریز و اردبیل شعبه دارد.
هزینه رفع سوختگی فرش به چه چیزهایی بستگی دارد؟
هزینه رفو برای هر فرش جداگانه تعیین میشود و به جنس فرش (ماشینی، دستباف یا ابریشم)، مساحت و عمق سوختگی، رجشمار و پیچیدگی نقشه در محل آسیب و روش ترمیم بستگی دارد. برای اینکه از همان اول تخمین درستی داشته باشید، عکس سوختگی را برای کارشناس بفرستید.

